sərgisi
Əlahəzrət Kral VI Məhəmmədin yüksək vizyonu ilə yaradılmış Rabatın Mədəni İrsin Qorunması Fondu canlı bir missiya daşıyır: şəhərin ruhunu bütün nəsillərə, zaman və sərhədlər boyunca ötürmək.
2012-ci ildə YUNESKO-nun Ümumdünya İrs Siyahısına “Rabat, Müasir Paytaxt və Tarixi Şəhər: Ortaq İrs” adı ilə daxil edilmiş şəhər əsrlər boyu tarixlə canlı, daim inkişaf edən mədəniyyətin yaradıcılığı arasında nadir dialoqu təcəssüm etdirir.
Əlahəzrət Şahzadə Lalla Hasnaanın rəhbərliyi altında Fond irsin sadəcə qorunub saxlanmadığı, həm də paylaşıldığı, başa düşüldüyü və əziz tutulduğu bir vizyonu əhatə edir – kəşfdə ilk addımlarını atan ən kiçik uşaqlar, biliklərini dərinləşdirən tələbələr və alimlər, öz kökləri ilə yenidən əlaqə saxlayan böyüklər və dünyanın hər yerindən gələn qonaqlar tərəfindən.
Fondun fəaliyyəti keçmiş və indi, ənənə və innovasiya arasında bağlar yaradan mədəni vasitəçilik ruhunu rəhbər tutur. O, irsi hamı üçün əlçatan, canlı və mənalı etmək üçün nəsillərə ötürülən əcdadların jestlərindən tutmuş ən qabaqcıl rəqəmsal texnologiyalara qədər bütün ötürülmə formalarını səfərbər edir.
Seminarlar, interaktiv alətlər, bədii və elmi görüşlər: hər bir təşəbbüs abidələrin gizli dilini oxuyan mütəxəssislər və tarixi şəhərin canlı ürək döyüntülərini hiss etməyə çalışanlar arasında maraq oyatmağa, anlayışı inkişaf etdirməyə və aidiyyət hissini ilhamlandırmağa çalışır.
“Rabat xalça sənəti” sərgisi də məhz bu baxış çərçivəsində öz mənasını tapır.
Sərgidən daha çox, o, istedadı, səxavəti və sonsuz biliyi ilə gözəllik və faydalılığın bir-birinə qarışdığı möcüzələr doğuran Mərakeşin ustad sənətkarlarına hörmət əlaməti kimi dayanır. Onların ilhamlanmış əlləri ilə qədim jestləri səbirlə ötürən Rabat xalçası çiçəklənir, öz saplarında davamlılıq, yaradıcılıq və ortaq ruh dəyərlərini daşıyır.
Bu mirasın keşikçilərini şərəfləndirmək üçün sərgi canlı mirası salamlayır – sənətkarlığın davamlı gücünə və nəsillər boyu Mərakeşin mədəni ruhunu bəsləyənlərin səssiz, lakin parlaq töhfəsinə bir sübutdur.
Əlahəzrət Kral VI Məhəmməd
Fondu
Əlahəzrət Kral VI Məhəmmədin (Tanrı onu qorusun) təşəbbüsü ilə yaradılmış Rabat Mədəni İrsinin Qorunması Fondunun məqsədi şəhərin maddi, qeyri-maddi və landşaft irsinin qorunmasıdır. Rabat 2012-ci ildə UNESCO-nun Ümumdünya İrs Siyahısına “Rabat * müasir paytaxt və tarixi şəhər: ortaq irs” adı ilə daxil edilən şəhər tarixi irslərlə canlı mədəni ifadələrin unikal vəhdətini təcəssüm etdirir.
Mərakeş xalçası
Mərakeş xalçası sadəcə dekorativ və ya ev əşyası deyil. O, Mərakeşin qeyri-maddi mədəni mirasının əsas komponentini təşkil edir. Onun zənginliyi bölgəyə, qəbiləyə və sosial kontekstə görə dəyişən bilik, simvolizm, texnika və istifadələrin müxtəlifliyindədir. Mərakeş xalçaları kollektiv yaddaşı* əsasən, qadınlar tərəfindən ötürülən və qədim hərəkətləri yaradıcı şəkildə yenidən şərh edərək davam etdirən canlı ənənəni təcəssüm etdirir.
Şərqi Mərakeşdən,Béni Bouyahyi tayfasından xalçalar
Şərqi Mərakeşdən, Aït Bouchaouen tayfasından xalçalar
Şərqi Mərakeşdən, Aït Bouchaouen tayfasından xalçalar
Oulad Bousébâa tayfasından Marrakech Haouz xalçaları
Oulad Chennane tayfasından Marrakech Haouz xalçaları
Aït Tamassine tayfasından yüksək Atlas xalçaları
R’bati xalçasındakı sərgi Rabatın mədinəsində nəsildən-nəslə ötürülən incə sənətkarlığı vurğulayır. Fırlanmadan finişə qədər hər addım sənətkarlıq jestinin gözəlliyini ortaya qoyur.
Rituals, legends, and feminine figures are evoked. Thanks to cooperatives and innovation, this heritage lives on between tradition and modernity, weaving a connection between the past and the future.
İpdən ipə: Xalçanın bədii səyahəti
Rabatın interyerlərində xalçalar sadəcə yerə sərilmir. O, dincəlir.
Onlar gözətçi kimi dayanır. Evin səsini sükutla örtür, ayaqların sabitləndiyi və ürəklərin dinclik tapdığı bir məkan yaradır.
Hər evdə diqqətlə sərilən, ətir və ya qızılgül suyu ilə ətirləndirilən bir xalça var. Bu, sadəcə üzərində gəzilən xalça deyil.
Bu, dekorasiya deyil, bir varlıqdır. Xalça hörmətin görünməz astanası, bədənin, düşüncələrin və bəzən duaların yerləşdiyi müqəddəs zəmindir.
KOUBBA BI ASSLIMANYA
KOUBBA BI ASSLIMANYA
KOUBBA MAFROUQA
KOUBBA BI ALHOUSNIYA
Xammalın hazırlanması
Yunun hazırlanması bir neçə mərhələdən ibarətdir: isti su ilə yuma, kartlama, əl ilə və ya fırlatma çarxı ilə iplik çəkmə və təbii boyalarla rəngləmə. Bu proses ənənələrə uyğun olaraq həyata keçirilir, hər bir rəng qədim biliklərin nəticəsidir. Boyalar, həna və indiqo kimi rəngləyici bitkilərdən hazırlanır və hər bir rəng öz simvolik mənası üçün diqqətlə seçilir.
Yun, ilahi bir hədiyyə kimi qəbul edilir və diqqətlə və hörmətlə işlənir. O, nə atılmalı, nə də tapdanmalı, amma sərt qaydalarla və bəzən mədəni qadağalarla işlənir. Bu yaxın və müqəddəs əlaqə, bu irsin qloballaşma şəraitində qorunmasının vacibliyini əks etdirir.
Toxuculuq üçün Hazırlıq
Bugün, ənənəvi Mərakeş yunusu davamlı yerli iqtisadi model olaraq təmsil olunur. O, kəndli qadınlar tərəfindən istifadə olunur və onlar kooperativlər vasitəsilə qədim bilikləri qoruyaraq ehtiyaclarını qarşılamaq imkanı tapırlar. Bu həmçinin onlara yerli iqtisadi inkişafda fəal iştirak etməyə imkan verir.
Beləliklə, Mərakeş yunusu ölkənin mədəni kimliyinin güclü bir simvolu olaraq qalır. O, ənənəvi sənəti əks etdirir, eyni zamanda müasir tələblərə uyğunlaşdırılır. Yun sadəcə bir tekstil məhsulu deyil: o, Mərakeşin tarixinin canlı bir parçasıdır, ənənələrin davamlılığını əks etdirir və yerli iqtisadiyyatı dəstəkləyir.
Adətlər, Ənənələr və Rituallar
Başqa bir əfsanə xalçanın mənşəyini xalq hikmətində müqəddəs olan iki gənc qıza – Lalla Oum Knabech və Lalla Zineb Lahdia’ya bağlayır.
Lalla Oum Knabech, deyilənə görə, sübh xalçaya başlayıb axşama qədər bitirə bilərdi. Lalla Zineb isə gündüzlər fırlanır, gecələr toxuyurdu. Bacarıq və lütf əldə etmək istəyən çıraklar onların ziyarətgahlarını ziyarət edər, yeddi qurudulmuş üzüm yeyər, davam edən xalçadan bir yun çubuq isladılmış süddən bir qurtum içər və qızğınlıqla çağırardılar
Chejra
M’habka
Hamssa
Nou-hau və Müasir Çağırışların Ötürülməsi
müqəddəs irs və müasir ixtira arasında
Xüsusilə xalçaçılıq sahəsində sənətkarlıq təcrübəsinin ötürülməsi tarixən anadan qıza biliyin intim və dərin keçidini izləmişdir. Məişət sakitliyində hərəkətlər, əyirmə sirləri, düyünləmə texnikası və xromatik incəliklər öyrədilirdi. Bu kövrək və qiymətli ötürmə çox vaxt yazılı dəstək və ya rəsmi tanınma olmadan zəncirli müşahidəyə, təkrara və gündəlik yoldaşlığa əsaslanırdı.
XX əsrin ortalarından sonra Sənətkarlıq Nazirliyinin nəzdində peşə təhsili mərkəzlərinin yaradılması ilə bacarıqların ötürülməsi əhəmiyyətli dərəcədə dəyişdi. Bu qurumlar ənənəvi sənətkarlıqların orijinallığını qorumağa çalışarkən* öyrənməni institutsionallaşdırdı və daha geniş ictimaiyyətə açdı. Onlar texniki, hüquqi və kommersiya modullarını birləşdirərək tələbələrə gələcək peşələri haqqında daha geniş təsəvvürlər təklif etdi.
İki əsas institut xalçaçılıq və digər sənətlərin ötürülməsində mükəmməlliyi təcəssüm etdirir:
Nənəmin xalçası
Tətil günlərinin birində Rabat şəhərinə gedib nənəmi ziyarət etdim. Biz çatanda onun üzü sevinclə işıqlandı və mən də sevindim. Mən onun evin tənha otağlarından birinə gedib orada saatlarla vaxt keçirdiyini gördüm. Maraq məni ondan soruşmağa vadar etdi ki, onun orada nə etdiyini görə bilərəmmi? O, isti gülümsədi və “Əlbəttə, içəri gir” dedi. O, məni otağa apardı və təəccübləndim ki, bu, ənənəvi xalçaların hazırlanması üçün bir emalatxana idi.
Məni heyran edən rəngarəng ipliklərin müxtəlifliyi, toxuculuq alətləri və bədii rəsmlər kimi düzülmüş canlı xalçalar kolleksiyası idi. Mən ondan heyrətlə soruşdum: “Bütün bunları doğrudanmı sən düzəltmisən, nənə?” O, qürurla cavab verdi: “Bəli, bu iki əllə.” Doğrudan da, bu emalatxananın içərisində mən çoxlu saatlar keçirdim, dərin emosiya ilə rəngləri qarışdırıb uyğunlaşdırdım, sanki hər bir kilim bir hekayə danışırdı.
Writer : Malak Raziq – 14 ans
Supervisor : Fadwa Oulad Ben Ahmed
College Imam Al-Bukhari