Rabat sakinləri arasında xalçalar: Dərin köklü həyatın yoldaşı.
Rabat interyerlərində xalçalar sadəcə yerə sərilmir. O* dincəlir.
Onlar gözətçi kimi dayanır. Evin səsini sükutla örtür, ayaqların sabitləndiyi və ürəklərin dinclik tapdığı bir məkan yaradır.
Hər evdə sərilən, qızılgül suyu ilə ətirləndirilən bir xalça var. Bu, sadəcə üzərində gəzilən xalça deyil.
Bu, dekorasiya deyil, bir varlıqdır. Xalça hörmətin görünməz astanası, bədənin, düşüncələrin və bəzən duaların yerləşdiyi müqəddəs zəmindir.
Rabatda bir evə daxil olduqda ilk diqqəti çəkən xalçadır. O, ev sahibinin zövqünü, ev xanımının həssaslığını əks etdirir. Bəziləri qalın, dəbdəbəli, tünd qırmızı, bitki motivləri ilə çərçivələnmişdir.
Digərləri isə daha sadədir, onları zaman köhnəltsə də, ancaq həmişə diqqətlə uyğunlaşdırılmışdır. Nə qədər sadə olsa da, xalça düzgün və ləyaqətlidir. Çünki o, üzərində yaşayan şəxsi əks etdirir.
Mərakeş qonaq otağında xalça əmiuşağı, dostlar və nəsillərin bir araya gəldiyi məclisin mərkəzindədir. Uşaqlar orada oynayır,
böyüklər orada yatır, analar orada tikir, atalar orada çay içir. Xalça hər şeyi özünə çəkir, sirləri, gülüşləri və göz yaşlarını saxlayır. Bu, yaxınlıq və əlaqələrin qurulmasında mühüm rol oynayır.
Ramazan axşamlarında xalça görünməz bir masa olur. Təamlar qoyulur, xurma və süd tökülür, liflər arasında dualar pıçıldanır. Toy şənliklərində qadınlar üzərində oturur, oxuyur və söhbət edir. Dəfn mərasimlərində də insanlar bu xalça üzərində dairəvi şəkildə paylaşılmış sükutda oturur. Xalça həyatın bütün fəsillərini müşayiət edir.
Rabatda xalça heç vax sadəcə bir obyekt deyil. O, canlı bir izdir. Əsrləri və interyerləri keçir. Xalçalar asanlıqla alınmır, seçilir. Onun motivləri cəlbedici olmalı, rəngləri gözə və ürəyə xitab etməlidir. Yerləşdirildikdən sonra evin bir üzvünə çevrilir, qayğı göstərilən səssiz yoldaş olur. Yaşlandıqda atılmır. Qatlanır, saxlanılır, ehtiyac olarsa sevilən birinin şəkli kimi qorunur.
Bir çox ailələrdə xalçalar nəsildən-nəslə ötürülür. Xalça toy üçün təqdim olunur, doğum üçün sərilir, evə qayıdış üçün yerləşdirilir. O, sığındığı insanları izləyir. Həyatın görünməz izlərini daşıyır. Bu, evdə yaşananların ilmə yaddaşıdır.
Rabat qadınları çox vaxt xalçalara xüsusi nəzərlə baxır. Onlar düyünləri oxumağı, sıxlığı qiymətləndirməyi, kənarın incəliyini və ya motivin balansını bilirlər. Xalçalardan parça və ya zərgərlik haqqında danışdıqları kimi incəlik və qürurla danışırlar. Bəziləri onları bükməyi, bəziləri kəhrəba və ya lavanda ilə ətirləndirməyi bilirlər. Xalçalarda yaşamaq bir sənətdir; bu, səssiz və hiss olunan bir incəlikdir.
Müasir mənzillərdə xalça tez-tez açıq rəngli yastıqlar və ya ağ divarlarla vurğulanır, amma öz yerini saxlayır. O, hər şeyi birləşdirir və sakitləşdirir. Xalça bu məkanlara isti bir ruh verir, keçmiş zamanlardakı qonaq otaqlarını, uşaqlığın bir hissəsini xatırladır.
Artıq otağın mərkəzində olmasa da, baxışın mərkəzində qalır.
Rabatda xalçalardan hər zaman danışılmır. O, sadəcə oradadır. Sevilən bir sükut kimi* onunla yaşanır. Heç nəyi kəsmir, amma hər şeyi saxlayır. Səsləri, jestləri və bədənləri birləşdirir. Yaxınlıq və kollektiv üçün ümumi zəmin yaradır, sakit gözəllik məkanı təmin edir.
Rabat sakinləri üçün xalça nə aksesuar, nə də ikinci dərəcəlidir. O, tam bir varlıq, görünən və görünməyən, istifadə və yaddaş arasında bağdır. O, təmkinli və vacibdir, həmişə fərqinə varılmır, lakin yoxluğu tarazlığı pozur.
